W ostatnich latach coraz większą popularnością cieszy się wspinaczka – nowo otwarte, przestronne boulderownie czy automaty do wspinaczki na linie sprawiają, że sport ten stał się zdecydowanie bardziej przystępny dla nowych adeptów. Do wzrostu zainteresowania tą dyscypliną przyczyniła się też z pewnością obecność wspinaczki na Igrzyskach Olimpijskich – w Tokio w formie łączonej (bouldering, prowadzenie i speed climbing), a w Paryżu już podzielonej (bouldering i prowadzenie razem, speed climbing jako osobna dyscyplina). Biorąc pod uwagę samą już tylko Polskę, nie bez znaczenia pozostaje pasmo sportowych sukcesów Aleksandry Mirosław.
Sama w sobie wspinaczka jest świetnym ogólnorozwojowym sportem – wymaga zarówno siły, jak i gibkości, a często również dobrej koordynacji.
Jednak wzrost zainteresowania przekłada się również na zwiększenie ilości kontuzji. Ponadto, sama w sobie dyscyplina w ostatnim czasie ewoluuje, szczególnie bouldering – pojawienie się większej ilości dynamicznych, koordynacyjnych ruchów przyczyniło się do częstszego występowania urazów ostrych, a nie tylko przewlekłych, wynikających z przeciążeń tkanek.
Wśród urazów ostrych prym wiodą skręcenia stawu skokowego, zwichnięcia stawu łokciowego czy złamania w obrębie kończyn, jednak zdarzają się również urazy struktur stawu kolanowego, jak np. zerwanie więzadeł czy uszkodzenia łąkotek – najczęściej na skutek niefortunnego lądowania po odpadnięciu od ściany w trakcie boulderingu. Powyższe kontuzje zazwyczaj wymagają zaopatrzenia ortopedycznego oraz rehabilitacji, w przypadku bardziej rozległych i dotyczących wielu struktur urazów czasem konieczne jest leczenie operacyjne (np. rekonstrukcja więzadeł).
Urazy przeciążeniowe u wspinaczy, niezależnie od tego, czy lubują się oni bardziej we wspinaniu na linie czy baldach, najczęściej dotyczą kończyny górnej. Są to dysfunkcje mięśni stożka rotatorów, zapalenie głowy długiej bicepsa czy kaletki podbarkowej, tendinopatie mięśni zginaczy nadgarstka manifestujące się bólem w obrębie łokcia czy wreszcie urazy w obrębie samej już ręki, jak bardzo popularne urazy troczków, zapalenie pochewek ścięgnistych mięśni zginaczy palców czy zapalenie torebki stawowej. Powstają one zwykle ze względu na nagromadzenie się mikrouszkodzeń i przekroczenie możliwości adaptacyjnych tkanek.
Czynnikami, które mają na to wpływ są:
– nieodpowiednia objętość i/lub intensywność treningów
– wielokrotne powtarzanie trudnych, wymagających ruchów
– brak zadbania o odpowiednią regenerację (dieta, sen, używki)
– urazy i kontuzje występujące w przeszłości
– czynniki osobnicze
W przypadku kontuzji przeciążeniowych kluczowe jest zarządzanie obciążeniem. Niekoniecznie musi to oznaczać przymusowy rest, często wystarczająca jest modyfikacja parametrów treningu, wprowadzenie uzupełniającego treningu siłowego lub włączenie konkretnych ćwiczeń celowanych w dysfunkcyjne obszary, które umożliwią odbudowanie zakresu ruchu, siły mięśni czy kontroli motorycznej danego obszaru lub w konkretnym wzorcu ruchu.
Nie każdy uraz wymaga długiej przerwy we wspinaniu, jednak pojawiający się ból, obrzęk, ograniczenie ruchu w stawie to ważna informacja, której nie warto ignorować, aby nie przerodziło się to w większy problem :).
Autor artykułu: mgr Sylwia Mądrzejewska
Bibliografia:
1. Risk factors and injury prevention strategies for overuse injuries in adult climbers: a systematic review – Andrew Quarmby, Martin Zhang, Moritz Geisler, Tomas Javorsky, Hendrik Mugele, Michael Cassel, Justin Lawley
2. Analyzing Injury Patterns in Climbing: A Comprehensive Study of Risk Factors – Markéta Kovářová, Petr Pyszko, Kateřina Kikalová
3. The Connection Between Resistance Training, Climbing Performance, and Injury Prevention – Atle Hole Saeterbakken, Nicolay Stien, Helene Pedersen, Kaja Langer, Suzanne Scott, Michail Lubomirov Michailov, Gudmund Gronhaug, Jiří Baláš, Tom Erik Jorung Solstad, Vidar Andersen
